|
"نرمافزار به عنوان خدمت" (Software As a Service, SaaS) رویکردی به توسعه و بهره برداری از برنامه های کاربردی است که در آن تولیدکننده نرم افزار را به عنوان یک خدمت در اختیار مصرف کننده قرار داده و مصرف کننده نیز بنابر نیاز از آن استفاده می کند. تولیدکنندگان نرم افزار ممکن است نرم افزارهای خود را بر روی وب سرورهای خود نصب نموده و دسترسی را برای مشتری فراهم نمایند و یا اینکه نرم افزار را طی مدت زمان قرارداد بر روی سرورهای مشتری نصب کنند. در این رویکرد مشتریان با پرداخت هزینه های کمتری می توانند به صورت اجاره ای از نرم افزار استفاده کنند. مشتریان تنها از خدمات نرم افزار استفاده میکنند و در گیر سایر موارد از جمله نگهداری و به روزرسانی نرم افزار و نگهداری بسترهای فنی پیاده سازی نرم افزار نیستند. رویکرد نرم افزار به عنوان خدمت در میان شرکتها و کسب و کارهای کوچک و متوسط رشد یافته است. در کسب و کارهای کوچک، خرید امتیاز بهره برداری نرم افزار و یا تولید داخلی آن ممکن است چندان مقرون به صرفه نباشد. از این رو تولیدکنندگان رویکردی را عرضه نموده اند تا مشتریان براساس نیاز خود بتوانند از خدمات نرم افزار بهره مند شوند. برخی از ویژگی های رویکرد نرم افزار به عنوان خدمت عبارت است از:
· دسترسی به نرم افزار از طریق شبکه و بهره برداری از خدمات آن
· مدیریت نرم افزار به صورت متمرکز برای تمامی مشتریان به جای حضور در سایت هر مشتری
· به روزرسانی متمرکز نرم افزار برای تمامی مشتریان
· قابلیت یکپارچه سازی نرم افزار با طیف وسیعی از نرم افزارهای دیگر
در رویکرد SaaS؛ معمولاً شارژ استفاده از نرم افزار به ازای هر کاربر محاسبه میشود. در رویکرد SaaS تولید نسخه های جدید تر نرم افزار و به روزرسانی کاربردهای آن سریع تر صورت می گیرد چرا که طیف وسیعی از مشتریان از این قابلیتها استفاده خواهند نمود. در این رویکرد سفارشی سازی ویژگیهای نرم افزار محدود بوده و کارکردهای نرم افزار براساس نیازمندیهای عمومی اغلب مشتریان تعیین می شود. رویکرد SaaS برای کسب و کارهایی مناسب است که نیازمندیهای آنها در سطح صنعت چندان تفاوتی ندارد. به عنوان مثال مجموعهای از هتلها می توانند از این رویکرد در توسعه خدمات الکترونیکی خود استفاده نمایند. چرا که نرم افزار مورد نیاز این مجموعه از یک هتل تا هتل دیگر چندان تفاوت ندارد. در کسب و کارهای بزرگ که نیازهای شرکت متنوع تر است امکان استفاده از رویکرد SaaS محدودتر می شود. در این شرکتها ممکن است برای بهره گیری از خدمات نرم افزارهای محدودی از این رویکرد استفاده شود. برخی از تحلیلگران فناوری به دنبال یافتن پاسخی برای این سوال هستند که آیا رویکرد SaaS می تواند در سیستم های ERP نیز مورد استفاده قرار گیرد. تحقیق جدیدی که توسط گارتنر انجام شده است نشان می دهد رویکرد SaaS هنوز به مرحله ای از بلوغ نرسیده است تا بتواند بستری برای ارائه خدمات سیستمهای ERP باشد. سیستمهای ERP سیستمهایی پیچیده هستند که در اغلب موارد باید براساس نیازمندیهای مشتریان سفارشی سازی شوند. این سیستمها در اغلب کسب و کارها به عنوان مزیت رقابتی شرکتها به شمار میروند و حیات کسب و کار در گرو عملکرد موفق این سیستمها است. تجربه نشان داده است که SaaS هنوز نتوانسته است عملکرد کاملاً موفقی در خصوص چنین سیستمهایی نشان دهد. برخی از تحلیلگران فناوری معتقدند که SaaS تنها میتواند برخی از حوزه های کسب و کار مانند فروش و یا حقوق و خدمات مشتریان را پوشش دهد. به نظر میرسد حتی طی 5 سال آینده نیز SaaS راهکارهای مناسبی را برای شرکتهای بزرگ نداشته باشد و همچنان شرکتهای کوچک و متوسط به عنوان مشتریان اصلی SaaS به شمار میروند. SaaS توانسته است در برخی از حوزه های پشتیبانی از جمله مالی و مدیریت منابع انسانی بازار را کسب نماید. این حوزه ها در زمره حوزه های حیاتی کسب و کار نیستند و سازمانها نیز در این حوزه ها به دنبال مزیت رقابتی نیستند. بنابراین یک رویکرد کم هزینه در استفاده از خدمات نرم افزاری در این حوزه مقبول است. محدودیتی که در حال حاضر بسیاری از سازمانها با آن روبرو هستند، تعداد نیروی انسانی واحد فناوری اطلاعات و کمبود نیروی متخصص در این حوزه است. بسیاری از سازمانها نمی توانند نیروهای جدیدی را جذب نموده و باید به نحو بهینه ای از توان نیروهای موجود استفاده نماید. در این حالت مدیران فناوری اطلاعات اعتقاد دارند که رویکرد Saas یک رویکرد مناسب در ارائه خدمات نرم افزاری به برخی از واحدهای سازمانی خصوصاً واحدهای ستادی و پشتیبانی است. البته در این میان مشکلات بسیاری نیز روبروی سازمان ها است. چرا که در زمان استفاده از خدمات نرم افزاری SaaS مهندسی مجدد فرآیندها، بهینه سازی آنها و سفارشی سازی سیستم به عنوان یک چالش مطرح است. همچنین نرم افزارهای SaaS باید با سایر برنامه های کاربردی سازمان یکپارچه شوند. بنابر اعتقاد تحلیلگران فناوری اطلاعات هنوز سوالاتی زیادی در استفاده از نرم افزارهای SaaS وجود دارد. |